Impermanent Loss là gì?

Pool thanh khoản hoạt động thế nào?

Trên sàn AMM như Uniswap, không có sổ lệnh. Thay vào đó là các pool: một kho chứa 2 coin, ví dụ ETH và USDC.

Người gửi coin vào pool gọi là LP (liquidity provider, người cung cấp thanh khoản). Ai muốn đổi ETH sang USDC thì swap thẳng với pool, và trả phí. Phí đó chia cho các LP.

Pool kiểu cơ bản giữ một quy tắc: số ETH × số USDC = một hằng số. Ai lấy bớt ETH ra thì phải bỏ thêm USDC vào, và ngược lại.

Vì sao gửi vào pool lại ít hơn tự giữ?

Pool không tự biết giá ngoài thị trường.

Khi ETH ở sàn khác tăng, ETH trong pool đang rẻ hơn. Người làm arbitrage (giao dịch chênh lệch giá) vào mua ETH rẻ từ pool, tới khi giá trong pool bằng giá ngoài. Cơ chế này có ở bài Arbitrage là gì?.

Kết quả: phần của anh em trong pool bị bán bớt ETH đúng lúc ETH đang tăng.

Ví dụ minh họa (số giả định, không phải dự đoán giá):

• Nạp 0.5 ETH + 1,000 USDC khi ETH = $2,000. Tổng $2,000.
• ETH tăng lên $4,000 (×2).
• Tự giữ: 0.5 ETH + 1,000 USDC = $3,000.
• Trong pool: còn khoảng 0.354 ETH + 1,414 USDC = $2,828.

Vẫn lời so với lúc nạp. Nhưng ít hơn tự giữ $172, tức 5,7%. Phần chênh đó là impermanent loss.

Chiều ngược lại cũng vậy. ETH giảm còn $1,000 thì pool mua thêm ETH đang giảm, anh em ôm nhiều ETH hơn. Tự giữ còn $1,500, trong pool còn $1,414. Cũng ít hơn 5,7%.

Giá lệch bao nhiêu thì lỗ bao nhiêu?

Giảm còn ½ lỗ y như tăng ×2. Giảm còn ⅕ lỗ y như tăng ×5.

Công thức: IL = 2 × √r ÷ (1 + r) − 1, với r = giá mới ÷ giá lúc nạp. Bảng trên chưa tính phí LP nhận được.

Vì sao gọi là "tạm thời"?

Vì nó chỉ là con số trên giấy khi tiền còn trong pool.

ETH lên $4,000 rồi quay về $2,000, phần của anh em quay lại đúng 0.5 ETH + 1,000 USDC. Phần lỗ biến mất, cộng thêm phí đã nhận trong thời gian đó.

Nhưng nếu rút ra lúc ETH đang ở $4,000, phần lỗ $172 thành lỗ thật. Và không ai hứa giá sẽ quay về.

Phí có bù được không?

LP nhận phí swap từ mỗi giao dịch đi qua pool. Kết quả thật của LP là phí nhận được trừ đi impermanent loss.

Giá đi qua đi lại nhiều trong một vùng thì phí cộng dồn, IL nhỏ. Đây là lúc LP có lợi nhất.

Giá chạy mạnh một chiều thì IL có thể lớn hơn toàn bộ phí.

Pool kiểu v3 cho phép khoanh một vùng giá để nhận nhiều phí hơn với cùng số vốn. Đổi lại, giá ra khỏi vùng thì vị thế thành 100% một coin và ngừng nhận phí.

Rủi ro cần biết

• Giá chạy xa một chiều: lỗ có thể lớn hơn phí nhận được. Coin tăng thì lời ít hơn tự giữ, coin giảm thì ôm thêm coin đang giảm.
• Rút lúc giá lệch: lỗ tạm thành lỗ thật.
• Pool v3: ra khỏi vùng giá thì ngừng nhận phí.

Câu hỏi thường gặp

Impermanent loss có làm mất tiền gốc không?
Không nhất thiết. Ở ví dụ ETH ×2, anh em vẫn lời so với lúc nạp. IL chỉ là phần ít hơn so với tự giữ coin.

Pool 2 stablecoin có bị impermanent loss không?
Rất ít, vì giá 2 coin gần như không lệch nhau. IL chỉ lớn khi giá 2 coin trong pool lệch xa.

Làm sao để giảm impermanent loss?
Chọn cặp coin ít lệch giá nhau, và so phí dự kiến với mức IL ở bảng trên trước khi gửi.

Chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên tài chính. NFA · DYOR. Anh em kiểm tra docs của sàn trước khi gửi tiền vào pool.

Đọc thêm

• Arbitrage là gì?
• Mô hình ve(3,3) là gì?
• Vì sao giá Bitcoin mọi sàn gần bằng nhau?
• Defi 101, các bài giải thích khác

Nguồn

• Uniswap Docs, Understanding Returns (v2)
• Uniswap Docs, Fees
• Uniswap Docs, Concentrated Liquidity